Maatregelengroep 6: Duurzame aanbestedingen

Overheden kunnen een belangrijke rol spelen in de bevordering van een meer duurzame productie en consumptie. Als ‘klant’ en ‘consument’ koopt de overheid immers diverse producten en diensten aan op de markt. Zij kan ervoor kiezen om hierbij invulling te geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en aldus ook duurzaam aan te kopen.
 
Hierbij spelen niet enkel economische overwegingen een rol, maar laat men ook milieubeschouwingen en sociale en ethische overwegingen meespelen. Als verantwoorde consument kan de overheid een voorbeeld zijn voor ondernemingen, andere organisaties en voor individuele consumenten. Anderzijds kunnen duurzame overheidsaankopen ook een hefboomeffect hebben.
 
Overheidsopdrachten maken in België ongeveer 12,7% van het Bruto Binnenlands Product uit. Een niet onbelangrijk instrument dus wanneer dit op een intelligente manier wordt aangewend om zo de algemene productie en consumptie te verduurzamen.
Ook internationaal gezien maakt verduurzaming van overheidsopdrachten een grote opgang.
 
Diverse internationale instanties hebben hier reeds acties ondernomen en roepen nationale en regionale overheden op dit verder te ontwikkelen en in praktijk te brengen. Zowel in Agenda 21 als in het Implementatieplan van de VN-Wereldtop over Duurzame Ontwikkeling in Johannesburg in 2002 worden overheden aangemoedigd om hun rol op te nemen in het verduurzamen van productie en consumptie via hun eigen aankoopbeleid. Ook de OESO bracht hierover reeds aanbevelingen uit en op Europees vlak verzocht de Europese Commissie in haar mededeling inzake geïntegreerd productbeleid (COM (2003) 302 def) de lidstaten voor 2006 actieplannen te ontwikkelen om het aankoopbeleid vergroenen.
 
De Europese Commissie voorziet tevens in de eerste helft van 2008 een mededeling over Green Public Procurement waarin ook doelstellingen voor de lidstaten naar voor zullen worden geschoven. Wat betreft de federale overheden zou het gaan over 30% groene aankopen tegen 2010 en 50% tegen 2015; voor de lokale administraties zou het aandeel 20% tegen 2010 en 50% tegen 2015 moeten bedragen.
 
Er lopen bovendien verschillende programma’s (o.a. Equal-projecten) rond de integratie van sociale aspecten in overheidsopdrachten, terwijl Eurocities - een vereniging die de meeste grotere steden in Europa verenigt - initiatieven neemt rond duurzame overheidsaankopen, met inbegrip van sociale aspecten.

Op Belgisch niveau is er tenslotte (o.a. in uitvoering van de mededeling van de Europese Commissie inzake geïntegreerd productbeleid) een actieplan m.b.t. duurzame overheidsaankopen in voorbereiding. Zowel op federaal als op regionaal vlak worden verschillende initiatieven genomen en ontwikkeld die de verduurzaming (zowel op milieu als sociaal vlak) van overheidsaankopen ondersteunen en bevorderen. Het op elkaar afstemmen van deze diverse initiatieven zou dan ook een belangrijke meerwaarde kunnen betekenen voor de verduurzaming van alle overheidsaankopen op de diverse niveaus (zowel lokaal, provinciaal, regionaal, federaal, e.a.).